Depressies komen veel voor en er wordt dan ook volop onderzoek gedaan naar manieren om depressieve klachten te behandelen. Antidepressiva zijn daarbij al jarenlang een bekende behandeling, maar ook lichaamsbeweging krijgt steeds meer aandacht. Zo wordt hardlopen bijvoorbeeld ingezet als vorm van therapie bij depressieve klachten.
Zelf behoor ik een beetje tot beide kampen. Ik slik antidepressiva én weet uit eigen ervaring wat bewegen en hardlopen voor me kunnen betekenen. Dat maakt de vraag voor mij extra interessant: wat werkt beter bij depressieve klachten? Antidepressiva of hardlopen?
Onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam vergeleken beide behandelingen.* Uit hun onderzoek bleek dat een zestien weken durend programma met hardlooptherapie vergelijkbare effecten op depressieve en angstklachten had als behandeling met antidepressiva. Tegelijkertijd waren er belangrijke verschillen, onder andere als het ging om de lichamelijke gezondheid.
Reden genoeg om eens wat beter naar dat onderzoek te kijken. Want betekent dit dat we onze antidepressiva voortaan kunnen inruilen voor hardloopschoenen? Zo eenvoudig ligt het natuurlijk niet.
Over het onderzoek
Het onderzoek keek naar de effecten van antidepressiva en hardlooptherapie op zowel de mentale als lichamelijke gezondheid. Deelnemers met depressieve en/of angstklachten konden zelf kiezen tussen twee behandelingen: zestien weken antidepressiva of zestien weken hardlooptherapie in groepsverband, waarbij ze twee tot drie keer per week gingen hardlopen.
De meerderheid koos voor hardlooptherapie, waardoor deze groep uiteindelijk groter was dan de groep die antidepressiva gebruikte. Opvallend is wel dat de deelnemers die voor antidepressiva kozen gemiddeld wat ernstigere depressieve klachten hadden. Dit verschil is belangrijk om mee te nemen bij het interpreteren van de resultaten.
Voordelen voor de mentale gezondheid
Na zestien weken bleken antidepressiva en hardlooptherapie een vergelijkbaar effect te hebben op de mentale gezondheid. Bij ongeveer 44 procent van de deelnemers in beide groepen waren de depressieve en/of angstklachten in remissie. Op psychisch vlak waren de resultaten dus vrijwel gelijk, maar bij de lichamelijke gezondheid zagen de onderzoekers wél duidelijke verschillen.
De deelnemers die hardlooptherapie volgden, lieten gunstige veranderingen zien in onder andere gewicht, tailleomvang, bloeddruk en verschillende indicatoren van de hartgezondheid. In de groep die antidepressiva gebruikte, gingen sommige van deze lichamelijke waarden juist iets achteruit.
Een belangrijk verschil tussen beide behandelingen zit natuurlijk ook in wat er van iemand wordt gevraagd. Bij antidepressiva draait de behandeling voornamelijk om het consequent innemen van de voorgeschreven medicatie. Hardlooptherapie vraagt om een actievere gedragsverandering. Deelnemers moeten meerdere keren per week in beweging komen, werken aan hun conditie en persoonlijke doelen en doen dit bovendien samen met anderen in een groep.
Juist dat vind ik interessant. Hardlooptherapie draait daarmee niet alleen om het hardlopen zelf, maar brengt tegelijkertijd structuur, beweging en sociale contacten met zich mee. Factoren die mogelijk óók een rol kunnen spelen in hoe iemand zich voelt.
Adequate begeleiding en aanmoediging is vereist
Een antidepressivum innemen vraagt relatief weinig aanpassing van je dagelijkse routine. Je neemt je medicatie op het afgesproken moment en daarmee is het voor die dag gedaan. Hardlooptherapie vraagt veel meer van je gedrag. Je moet jezelf aankleden, naar buiten gaan en daadwerkelijk in beweging komen. En laat motivatie nu juist iets zijn wat tijdens een depressieve periode behoorlijk lastig kan zijn. Alleen tegen iemand zeggen dat bewegen goed voor hem of haar is, is daarom niet genoeg. Goede begeleiding, haalbare doelen en aanmoediging kunnen helpen om het bewegen ook daadwerkelijk vol te houden.
Zelf merk ik dat het mij helpt om ’s ochtends vroeg te bewegen. Dat betekent niet dat ik iedere ochtend enthousiast mijn hardloopschoenen aantrek. Zeker als het buiten koud, donker en nat is, blijf ik soms veel liever liggen. Maar somber zijn of last hebben van stemmingswisselingen vind ik óók niet makkelijk. Die wetenschap helpt me om toch te gaan.
Door direct na het opstaan te bewegen, begin ik mijn dag anders. Na een rondje hardlopen of een andere training voel ik me vaak energieker en zit ik letterlijk en figuurlijk lekkerder in mijn vel. Dat fijne gevoel achteraf is voor mij uiteindelijk een belangrijke motivatie geworden om de volgende keer opnieuw mijn bed uit te komen.
Een wondermiddel is hardlopen natuurlijk niet. Net zoals antidepressiva dat niet zijn. Wat voor de één werkt, hoeft bovendien niet voor een ander te werken en er zijn ook dagen waarop bewegen mijn somberheid niet zomaar laat verdwijnen. Voor mij blijkt juist de combinatie waardevol. Ik bestrijd mijn sombere periodes dus niet met óf een pilletje óf mijn hardloopschoenen, maar met allebei.
Bronnen: MOTAR-studie van onderzoekers van Amsterdam UMC/Vrije Universiteit Amsterdam, gepubliceerd in 2023 in het Journal of Affective Disorders. Journal of Affective Disorders en Scimex
